مراقبت های بعد از زایمان اهمیت بسیار بالایی دارند. بدون شک تولد فرزند فرآیندی سخت و پیچیده خواهد بود. اغلب والدین فکر می کنند که پس از زایمان، این تنها نوزاد است که نیاز به مراقبت و توجه دارد و بانویی که تازه زایمان کرده به طور خودبخودی به وضعیت طبیعی بازمی گردد. اما واقعیت این است که درطی زایمان طبیعی یا سزارین فشار زیادی به ارگان های مختلف بدن وارد می شود. به همین علت، مادر از لحاظ روحی و جسمی نیازمند مراقبت است. جهت آشنایی با مراقبت های بعد از زایمان تا انتهای این مقاله همراه ما باشید.
بعد از زایمان طبیعی چگونه از خود مراقبت کنیم؟
رعایت این نکات مراقبتی نه تنها به بهبود عوارض پس از زایمان کمک می کند، بلکه در سرحال شدن زودتر مادر و توجه بیشتر به نوزاد نیز تاثیر بسزایی دارد. از مهمترین نکات که پس از زایمان طبیعی باید رعایت شود، عبارتند از:
- تا ۲۴ ساعت پس از زایمان طبیعی نباید محل بخیه مرطوب شود.
- در روزهای بعدی، محل بخیه ها باید تمیز و خشک نگهداری شود. از این رو بانوانی که تازه زایمان کرده اند، باید هر روز حمام کنند و سپس ناحیه واژن و پرینه را به کمک سشوار یا حوله ای لطیف و پاکیزه، خشک کنند.
- تا یکماه و نیم پس از زایمان طبیعی رحم درحال ترمیم خود است و این فرآیند می تواند با دردهایی همراه باشد. از این جهت است که برای مراقبت بعد از زایمان طبیعی می توان از یک بالشت نرم برای زیر شکم استفاده کرد. همچنین مصرف مایعات زیاد به بهبود این درد کمک شایانی می کند.
- ۹ ماه بارداری و یک اتفاق سخت و سنگین به نام زایمان، حسابی بانوان را از لحاظ روحی و جسمی خسته می کند. از این رو بهتر است بانو از یک همراه یا پرستار برای انجام کارهای منزل کمک بگیرد تا در مواقعی که کودک خواب است، بتواند استراحت کند.
- برای جلوگیری از یبوست پس از زایمان، تغذیه فرد باید سرشار از فیبر باشد.
- تا یکماه و نیم پس از زایمان طبیعی استفاده از تامپون ممنوع است.
طرز نشستن بعد از زایمان طبیعی
از آنجایی که ممکن است در حین زایمان طبیعی بخیه در پرینه زده شود، طرز نشستن اهمیت بسیاری دارد. بهترین حالت بدن بعد از زایمان طبیعی، حالت خوابیده به پهلو است. اما اگر قصد نشستن دارید، باید به طوری بنشینید که فشاری به بخیه ها وارد نشود. از این رو استفاده از بالشت برای حفظ حالت ایده آل شکم کمک کننده است.
همچنین در هنگام شیر دادن به نوزاد بعد از زایمان، استفاده از بالشت های حامی کمر و دست و پا فایده زیادی دارد . از طرفی توصیه می شود که برای کاهش فشار بخیه ها برای نشستن در توالت نیز از توالت فرنگی استفاده شود.
نحوه خوابیدن بعد از زایمان طبیعی
بعد از زایمان طبیعی، انتخاب وضعیت مناسب برای خواب اهمیت زیادی دارد، چون بدن در حال بازسازی است و ناحیه لگن، کمر و عضلات شکم نیاز به استراحت درست دارند. بهترین حالت خواب معمولاً خوابیدن به پهلو، بهویژه سمت چپ است. این وضعیت باعث بهبود گردش خون، کاهش فشار روی رحم و جلوگیری از تورم پاها میشود. همچنین برای مادرانی که بخیه دارند، این مدل خواب مانع فشار بر ناحیه حساس بدن شده و درد کمتری ایجاد میکند.
خوابیدن به پشت یا روی شکم در روزهای ابتدایی توصیه نمیشود، زیرا میتواند به بخیهها فشار بیاورد یا موجب احساس درد در لگن شود. اگر مجبورید به پشت بخوابید، بهتر است یک بالش کوچک زیر زانوها قرار دهید تا فشار از کمر برداشته شود. استفاده از بالش شیردهی یا بالش مخصوص بدن هم به حفظ تعادل و راحتی کمک میکند. مهمتر از همه، سعی کنید در محیطی آرام و بدون استرس استراحت کنید تا بدن سریعتر به حالت عادی بازگردد.
بخیه واژن بعد از زایمان طبیعی
در هنگام زایمان طبیعی برای خروج بهتر جنین از واژن ممکن است نیاز باشد پزشک برش هایی را در ناحیه پرینه (بین واژن و مقعد) ایجاد کند. این برش ها با بخیه جوش خواهند خورد و بهبود کاملشان به حدود ۶ هفته زمان نیاز دارد . تا مدت ها پس از زایمان طبیعی، احساس درد و سوزش در محل این بخیه ها عادی خواهد بود. اما برای رفع این درد و التهاب نیز راه هایی وجود دارد. بدین منظور تا ۲۴ ساعت پس از زایمان با استفاده از کمپرس سرد می توان مراقبت پس از زایمان طبیعی را انجام داد.
مراقبت از بخیه بعد از زایمان طبیعی
برای جلوگیری از عفونت بخیه ها پس از زایمان طبیعی باید از چند روز بعد از زایمان محل زخم را به طور منظم شستشو داد. همچنین بعد از شستشو، خشک کردن زخم با استفاده از یک حوله لطیف یا سشوار الزامی است.
تغذیه بعد از زایمان طبیعی
تغذیه مناسب بعد از زایمان طبیعی نقش بسیار مهمی در بازسازی بدن، افزایش انرژی و تأمین شیر کافی برای نوزاد دارد. در این دوران، بدن مادر به مواد مغذی متنوعی نیاز دارد تا کمبودهای دوران بارداری جبران شود. مصرف پروتئینهای باکیفیت مانند تخممرغ، ماهی، مرغ، حبوبات و لبنیات، به ترمیم بافتها و تقویت سیستم ایمنی کمک میکند. همچنین میوهها و سبزیجات تازه سرشار از ویتامینها و فیبر هستند که باعث بهبود گوارش و جلوگیری از یبوست میشوند؛ مشکلی که در روزهای پس از زایمان بسیار شایع است.
در کنار آن، نوشیدن آب و مایعات فراوان اهمیت زیادی دارد، زیرا شیردهی باعث از دست رفتن آب بدن میشود. مادران باید از مصرف غذاهای چرب، شور یا فرآوریشده پرهیز کنند، چون ممکن است باعث نفخ یا ناراحتی گوارشی شوند. انتخاب وعدههای غذایی کوچک اما مکرر، سطح انرژی را در طول روز حفظ کرده و از احساس خستگی جلوگیری میکند. تغذیه متعادل در این دوران نهتنها به بازیابی سریع بدن کمک میکند، بلکه کیفیت شیر مادر را نیز افزایش میدهد و در سلامت نوزاد نقش مهمی دارد.
بعد از زایمان سزارین چه کار کنیم؟
مهمترین مراقبت های بعد از زایمان سزارین رعایت شود، عبارتند از:
- برای ۸ تا ۱۲ ساعت مراقبت بعد از زایمان سزارین نباید آب یا غذا مصرف کنید. پس از این مدت نیز از آبمیوه و غذاهای نرم و گرمی همچون شیر، سوپ، فرنی و… استفاده نمایید.
- بعد از عمل طبق دستورالعمل پزشک قرص آهن، آنتی بیوتیک و انواع کپسول و شیاف مسکن را مصرف کنید.
- به طور روزانه دوش بگیرید و آرام آرام پیاده روی کنید تا سریعتر بهبود یابید. اما به هیچ وجه فعالیت سنگینی نکنید، از پله بالا و پایین نروید و ندوید.
نحوه صحیح خوابیدن بعد از عمل سزارین
بانوانی که به تازگی زایمان کرده اند و مبتلا به فشار خون هستند، خوابیدن به پهلو بهترین روش خوابیدن است. در این روش برخاستن از جا فشار زیادی را به شکم وارد نمی کند. خوابیدن به سمت پشت نیز مانعی ندارد، اما ممکن است هنگام برخاستن درد و فشار زیادی را به بخیه ها وارد آورد. برای تنفس راحت و شیر دادن به کودک حالت نیمه خوابیده، به طوری که قسمت بالایی بدن با چند بالش از زمین فاصله گرفته باشد نیز مناسب است. اما در نهایت این خود فرد است که برحسب شرایط، بهترین روش خوابیدن و مراقبت بعد از زایمان سزارین را تشخیص می دهد.
دستشویی رفتن بعد از سزارین
در مورد دستشویی رفتن در مراقبت بعد از زایمان سزارین، بهتر است از توالت فرنگی استفاده کنید. توجه کنید که هنگام شستن نواحی زخم حتماً از آب ولرم و متعادل استفاده نموده و محل را به خوبی خشک نمایید. برای کمتر کردن فشار هنگام خارج شدن مدفوع، تغذیه خود را اصلاح، و از غذاهای ملین سرشار کنید.
کلام آخر
در این نوشته به طور جامع و کامل به مهم ترین مراقبت های بعد از زایمان پرداختیم. اگر به تازگی باردار شده و یا زایمان کرده اید، بهتر است بدانید که برای مراقبت از کودک خود، در وهله اول باید از خودتان مراقبت کنید و مهر مادری باعث نشود خود و سلامتی تان را از یاد ببرید.
در انتها می توانید سوالات خود را در خصوص مراقبت های بعد از زایمان، از دکتر سمیه ثقفی راد، جراح و متخصص زنان، زایمان، نازایی در بخش نظرات سایت مطرح کنید. همچنین جهت مشاهده پروفایل دکتر ثقفی راد در مطب چی کلیک کنید.
سوالات متداول کربوکسی تراپی واژن
حداقل ۴ تا ۵ هفته زمان لازم است تا بخیه ها بهبود یابند و خستگی زایمان از تن بانو به در بروند.
بهتر است تا یک ماه بعد از زایمان برای انجام کارهای منزل از دیگران کمک بگیرید و بیشتر استراحت کنید. همچنین برای شروع کارهای منزل باید از فعالیت های کوچک و مختصر شروع نمایید.
به طور معمول خونریزی پس از زایمان از یک روز بعد از این عمل آغاز شده و ممکن است تا سه هفته نیز ادامه یابد.
برای بستن شکم بند بهتر است مناسب ترین زمان را از پزشک خود جویا شوید اما به طورکلی ۶ تا ۸ هفته بعد از زایمان می توانید شکم بند ببندید.
اگر کودکتان را تنها از طریق شیر خود تغذیه می کنید ممکن است تا شش ماه و بیشتر بعد از زایمان هم پریود نشوید. اما اگر کنار شیر مادر از مکمل های دیگر نیز استفاده می کنید، این زمان می تواند متفاوت و کمتر از ۶ ماه باشد.
