زخم دهانه رحم یا سرویسیت، به التهاب دهانه رحم گفته می شود که ممکن است در اثر عفونت یا برخی بیماری های عفونی به وجود می آیند. زخم های دهانه رحم اغلب در طول معاینه معمول لگن برای زنان در دوره باروری یا آزمایش پاپ اسمیر تشخیص داده می شود. پس از تشخیص علت بیماری، درمان مناسب برای بیمار در نظر گرفته می شود. به منظور آشنایی بیشتر با علل، علائم و راه های درمان زخم دهانه رحم تا انتهای این مقاله همراه ما باشید.
زخم دهانه رحم چیست؟
زخم دهانه رحم که به آن «سرویسیت» یا «اکتروپیون دهانه رحم» نیز گفته میشود، حالتی است که در آن پوشش داخلی کانال دهانه رحم (سلولهای استوانهای) به سطح خارجی دهانه رحم گسترش مییابد یا به دلایل مختلفی مانند عفونتهای مزمن، زایمان، تغییرات هورمونی یا تحریک فیزیکی دچار التهاب و آسیب میشود.
این وضعیت ممکن است بدون علامت باشد یا با علائمی مانند ترشحات غیرطبیعی، خونریزی بعد از نزدیکی یا درد خفیف در ناحیه لگن همراه شود. تشخیص زخم دهانه رحم معمولاً از طریق معاینهی لگنی و تست پاپاسمیر انجام میشود و درمان بسته به علت زمینهای میتواند شامل داروهای آنتیبیوتیک، ضدالتهاب یا روشهایی مانند فریز (کرایوتراپی) یا سوزاندن با لیزر باشد.
بیشتر بخوانید: برداشتن رحم
علت زخم دهانه رحم
دلیل اصلی این التهاب، عفونتی است که در حین رابطه جنسی منتقل می شود. از مهم ترین علل ابتلا به زخم دهانه رحم می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- بیماری های مقاربتی مانند تبخال تناسلی، زگیل تناسلی، سوزاک و کلامیدیا
- ایجاد تحریک و حساسیت واژن در اثر استفاده از اسپرم کش ها، کاندوم، تامپون، شیاف واژینال یا شستشوی واژینال
- واژینوز باکتریال (نوعی عفونت واژنی که به دلیل عدم تعادل باکتریایی بین باکتری های سالم و طبیعی واژن و باکتری های مضر ایجاد می شود .
- اختلالات هورمونی (عدم تعادل هورمونی در نتیجه کمبود استروژن یا افزایش هورمون پروژسترون)
- سرطان یا روش های درمان سرطان مانند پرتودرمانی
بیشتر بخوانید: علائم آندومتریوز و روش های تشخیص آن
عوامل خطر ایجاد زخم دهانه رحم
بروز زخم رحم در دوران باروری و باروری بالا افزایش می یابد و به ندرت زنان در سنین یائسگی را مبتلا می کند. همچنین، ترشح بیش از حد استروژن نیز می تواند احتمال بروز سرویسیت را افزایش دهد که شامل موارد زیر است:
- دختران نوجوان و جوان در سنین باروری
- دوران بارداری
- روزهای تخمک گذاری سیکل قاعدگی
- زنانی که در حین زایمان دچار پارگی دهانه رحم شده اند.
- زنانی که از قرص های ترکیبی ضد بارداری خوراکی حاوی هورمون های استروژن و پروژسترون استفاده می کنند.
علائم زخم دهانه رحم
علائم زخم دهانه رحم (سرویسیت) ممکن است در برخی زنان خفیف یا حتی نامحسوس باشد، اما در صورت بروز، شایعترین علائم شامل موارد زیر هستند:
- ترشحات غیرطبیعی واژن – که ممکن است زیاد، بدبو یا به رنگ زرد یا سبز باشد.
- خونریزی بین قاعدگیها یا بعد از رابطه جنسی – بهویژه در صورت التهاب شدید.
- درد در حین رابطه جنسی (دیسپارونیا) – ناشی از تحریک بافت آسیبدیده.
- احساس سنگینی یا درد مبهم در ناحیه لگن یا پایین شکم.
- خارش یا سوزش واژینال – گاهی همراه با تحریک ناحیه تناسلی.
تشخیص زخم دهانه رحم
معمولا این بیماری با معاینه لگنی و ارزیابی علائم بیمار تشخیص داده می شود. ممکن است پزشک برای تایید تشخیص نیاز به انجام برخی آزمایشات داشته باشد که مهمترین آن ها عبارتند از:
- پاپ اسمیر دهانه رحم که در آن پزشک از سلول های واژن و دهانه رحم اسمیر نمونه برداری کرده و آزمایشاتی را روی این سلول ها انجام می دهد.
- بیوپسی دهانه رحم که در صورت مشکوک شدن به عفونت دهانه رحم با برداشتن نمونه از بافت های واژن و دهانه رحم انجام می شود.
- نمونه برداری از ترشحات واژن و بررسی آنها نیز برای تعیین وجود باکتری یا ویروسی صورت می گیرد.
درمان زخم دهانه رحم
هدف اصلی درمان، از بین بردن عفونت و جلوگیری از سرایت آن به رحم و لوله های رحمی یا در صورت بروز عفونت در دوران بارداری به کودک است. مهمترین روش های درمان زخم دهانه رحم عبارتند از:
1- درمان دارویی دهانه رحم
بسته به علت عفونت، توصیه های پزشک و نتیجه تست پاپ اسمیر، ممکن است انواع مختلفی از داروها برای درمان عفونت استفاده شود. از بهترین داروها برای زخم دهانه رحم می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- آنتی بیوتیک ها برای درمان سوزاک، کلامیدیا و سایر عفونت های مقاربتی
- داروهای ضد قارچی (در صورت وجود عفونت قارچی)
- آنتی ویروس ها (در صورت وجود عفونت ویروسی)
- داروهای هورمونی
بیشتر بخوانید: حاملگی پوچ یا مولار
2- سوزاندن زخم دهانه رحم
زمانی که درمان های دارویی موثر نبوده و علائم تشدید می شود، ممکن است روش سوزاندن یا کوتر انجام شود. در این روش، درمان با استفاده از جسمی با دمای بالا انجام می شود و بافت های غیر طبیعی سوزانده می شود. البته استفاده از کوتر رایج نیست و در موارد خاص به کار گرفته می شود.
3- فريز كردن زخم دهانه رحم
روش فریز، انجماد یا کرایوتراپی برای درمان زخم دهانه رحم بندرت استفاده می شود. معولا این روش درمانی برای افراد مبتلا به سرطان انجام می شود.
4- درمان خانگی زخم دهانه رحم
رعایت برخی نکات می تواند برای درمان موثر باشد که عبارتند از:
- مصرف مکمل های پروبیوتیک، چای سبز، زردچوبه و سیر خطر ابتلا به بیماری های رحم و تخمدان را کاهش می دهد.
- در صورتی که سرویسیت در نتیجه تحریک ناشی از تماس واژن با برخی از آلرژن ها رخ دهد، توصیه می شود برای بهبودی از مواد حساسیت زا برای مدت کوتاهی اجتناب کنید.
- به منظور کاهش عفونت و تجمع باکتری ها از لباس زیر نخی استفاده کنید و هر روز آن را تعویض کنید.
توجه داشته باشید که درمان های خانگی برای زخم های ناشی از عفونت موثر نبوده و نیاز به مداخلات پزشکی دارد. به همین منظور توصیه می شود در صورت مشاهده علائم زخم دهانه رحم به بهترین متخصص زنان در تبریز مراجعه کنید.
در انتها می توانید سوالات خود را در خصوص تشخیص و درمان زخم دهانه رحم از دکتر سمیه ثقفی راد، جراح و متخصص زنان، زایمان، نازایی در بخش نظرات سایت مطرح کنید.
سوال متداول زخم دهانه رحم
در صورت تشخیص زخم دهانه رحم به دلیل عفونت باکتریایی، قرص داکسی سایکلین موثر خواهد بود. این دارو یک آنتی بیوتیک محسوب می شود و به درمان عفونت و کاهش علائم این بیماری کمک می کند.
در صورت تشخیص و درمان به موقع، خطرات جدی ایجاد نمی شود. امادر صورت عدم زخم دهانه رحم، ممکن است عفونت به رحم، فالوپ و دیواره رحم گسترش یافته و عوارض جدی مانند ناباروری ایجاد کند.
به طور میانگین از زمان شروع درمان و مصرف آنتی بیوتیک، بهبودی مدت 2 هفته طول می کشد. توجه داشته باشید هر چه مصرف داروها منظم باشد، طول درمان کوتاه تر خواهد شد.
عدم درمان این بیماری می تواند عوارضی مانند فیبروز، انسداد و چسبندگی دهانه رحم ایجاد کرده و مانع از ورود ورود اسپرم به داخل رحم شود. از طرفی طریق PH واژن ناشی از عفونت این بیماری می تواند سبب ناباروری در زنان شود.
خیر. زخم دهانه رحم سبب سرطان دهانه رحم نمی شود و به راحتی با مصرف دارو درمان می شود.
یکی از علائم این بیماری ایجاد لکه بینی یا خونریزی های غیر طبیعی واژینال بین دو قاعدگی یا پس از مقاربت می شود. توجه داشته باشید که خونریزی های ناشی از زخم دهانه رحم شدید نیست و اغلب به صورت لک بینی مشاهده می شود.
چنانچه علت بیماری عفونت، به ویژه یکی از عفونت های مقاربتی باشد، از نزدیکی و رابطه جنسی خودداری کنید. داشتن رابطه جنسی با وجود سرویسیت امکان بازگشت بیماری یا کند شدن روند درمان را افزایش می دهد.
خیر. زخم دهانه رحم باعث بی نظمی در پریود نمی شود، اما می تواند سبب لکه بینی بین سیکل های قاعدگی شود.
عدم تشخیص و درمان به موقع این بیماری در دوران حاملگی می تواند عوارض جدی مانند سقط جنین، زایمان زود رس و حتی بیماری های ریوی و عفونت چشم در نوزاد شود.
