پارگی رحم عارضهای نادر در بانوان است که در آن دیواره عضلانی رحم بهطور کامل یا ناقص (خفیف) دچار پارگی یا گسستگی میشود. این عارضه اغلب هنگامی رخ میدهد که زنان بعد از یک یا چند زایمان به شیوه سزارین، زایمان واژینال یا طبیعی را تجربه میکند. فشار وارده در این موقعیت میتواند موجب پارگی دیواره رحم از محل برش سزارین قبلی شود. درد، خونریزی و توقف زایمان همه از علائم این عارضه هستند که توسط متخصص زایمان تشخیص داده میشوند.

پارگی رحم چیست؟
گسستگی یا پارگی رحم Uterine Rupture عارضهای است که در آن زخم یا حفرهای در دیواره عضلانی رحم ایجاد میشود. پاره شدن رحم یک وضعیت اورژانسی و خطرناک است که سلامت مادر و جنین را تهدید میکند. این عارضه گاهی بدون علامت ظاهر میشود اما معمولا احساس فشار شدید ناگهانی یا احساس باز شدن شکم را به بانو القا میکند. این شرایط معمولا در حین زایمان طبیعی ایجاد میشود که پس از یک یا چند سزارین انجام میدهند.
انواع پاره شدن رحم
پاره شدن رحم در حین زایمان واژینال بعد از سزارین شایعتر است و میتواند وضعیت اورژانسی برای مادر و جنین ایجاد کند. اما در مواردی پاره شدن رحم در حین بارداری و در موارد نادر نیز این عارضه در افرادی که باردار نیستند مشاهده میشود. پاره شدن رحم دارای درجات خفیف و حاد است و به دو نوع زیر تقسیم میشود:
· پاره شدن ناقص رحم؛ زمانیکه پارگی رحم به سه لایه نمیرسد.
· پاره شدن کامل رحم؛ در این نوع پارگی هر سه لایه رحم بهطور عمیق دچار پارگی میشوند؛ این وضعیت بسیار خطرناک و جدی است و باید سریعا درمان شود.
علائم پارگی رحم
در برخی موارد فرد هیچ علائمی از این عارضه را تجربه نمیکند. در بانوانی که درحال زایمان طبیعی هستند، بهترین متخصص زنان در تبریز میتواند از طریق نشانههایی پاره شدن رحم را تشخیص داده و با یک اقدام هوشمندانه جان مادر و فرزند را حفظ نماید. از جمله این نشانهها عبارتند از:
· خونریزی شدید واژن
· درد و فشار ناگهانی در شکم (احساس باز شدن شکم)
· کند یا متوقف شدن روند زایمان طبیعی
· درد قفسه سینه
· افزایش ضربان قلب مادر
· کاهش فشار خون و شوک ناگهانی مادر
· کند یا شدیدتر شدن انقباضات رحم
· برآمدگی استخوان شرمگاهی
· از دست دادن تون عضلانی رحم
· درد شدید و ناگهانی در محل اسکار قبلی (محل زخم سزارین و..)
· ضربان قلب غیرطبیعی جنین یا اصطلاحا پریشانی جنین
علت پارگی رحم
علت شایعتر پاره شدن رحم، برشی است که در حین سزارین برای خروج جنین ایجاد میشود و پس از آن با فشار وارده در طی زایمان طبیعی امکان باز شدن مجدد را دارد. در این شرايط جنین به جای طی کردن مسیر طبیعی و خروج از واژن، به حفره ایجاد شده در دیواره رحم فشار میآورد و سعی در خروج از آن را دارد.
همچنین برخی افراد که برای رفع ناهنجاریهای رحم عمل جراحی انجام دادهاند با خطر پارگی رحم مواجه هستند. اگر جهت تصمیمگیری در مورد شیوه زایمان با پزشکی متخصص و حرفهای مشورت نمایید، ایشان با بررسی شرایط میتوانند تشخیص دهند کدام شیوه برایتان مناسبتر است. در مواردی که ریسک پاره شدن رحم بالاست، به توصیه ایشان بهتر است سزارین کنید.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر پاره شدن رحم هستند؟
افرادی که ویژگیهای زیر را دارند، بیشتر در معرض خطر پاره شدن رحم هستند:
· سابقه سزارین قبلی (هر چه تعداد دفعات سزارین بیشتر باشد، خطر پارگی رحم بیشتر است.)
· حاملگی طولانی (بیش از ۴۰ هفته)
· فاصله کمتر از ۲۴ تا ۲۸ هفته بین زایمانها
· سابقه جراحی قبلی سزارین، میوم، کورتاژ
· وارد آمدن ضربه و فشار به رحم (بهعنوان مثال در حادثه یا تصادف)
· پارگی دهانه رحم
· کوریوکارسینوما یا سرطان جفت
· بارداری چندقلویی
· ناهنجاریهای مادرزادی رحم مثل رحم سپتوم یا رحم دو شاخ
· انواع چسبندگی جفت
· زایمان با فورسپس
· جنین درشت یا ماکروزومی
· القای زایمان با اینداکشن در طول مراحل زایمان
بیشتر بدانید: عمل برداشتن رحم در تبریز
تشخیص پارگی رحم چگونه است؟
تشخیص پاره شدن رحم در دوران بارداری و یا در هنگام زایمان صورت میگیرد. ماما، تکنسینی که مراقبتهای بارداری و زایمان را انجام میدهد و یا متخصص زنان و زایمان ممکن است با مشاهده علائمی مثل کاهش ضربان قلب کودک، افزایش انقباضات رحم یا وضعیت جنین در روند زایمان نسبتبه پارگی رحم مشکوک شود. اما جهت اطمینان بیشتر لازم است برشی در ناحیه شکم ایجاد شود و چنانچه تشخیص پارگی درست بود، سریعا برای عمل جراحی اقدام کنند. انجام عمل جراحی برای نجات جان جنین و خروج ایمن آن ضروری است.
درمان پارگی رحم
برای درمان پاره شدن رحم پیش از هر چیز عملیات احیا و برشهای لاپاراتومی صورت میگیرد و با یک سزارین فوری جان جنین و مادر حفظ میشود. چنانچه پارگی رحم به سرخرگها رسیده و خونریزی شدید باشد، جهت کنترل آن میتوان رحم را طی عمل هیسترکتومی بهطور کلی خارج کرد؛ در اینصورت امکان بارداری مجدد وجود ندارد. همچنین ممکن است فرد پس از خونریزی شدید نیازمند خون باشد که در این موارد، خون موردنیاز به او تزریق میشود.
خطرات و عوارض پارگی رحم
پاره شدن رحم میتواند عوارض شدیدی برای جنین و مادر داشته باشد. خونریزی شدید واژن، مردهزایی، آسیب به حالب (لگنچه کلیه) و برداشتن رحم و ناتوانی در بارداری دوباره از جمله عوارضی هستند که در پی پاره شدن رحم برای مادر ایجاد میشوند.
همچنین ممکن است جنین بهعلت کمبود اکسیژن در شرایط پارگی رحم دچار خفگی، آسیب مغزی، نارسایی غده هیپوفیز در رویان و یا آمبولی مایع آمنیوتیک شود.
آیا میتوان از پارگی رحم جلوگیری کرد؟
بهترین راه پیشگیری از پاره شدن رحم، انجام زایمان به روش سزارین است. البته این بدان معنا نیست که هیچکس نباید زایمان طبیعی انجام دهد. زایمان طبیعی و واژینال مزایای زیادی دارد و برای بسیاری افراد مفید و مناسب است؛ اما درصورتی باید برای آن اقدام کرد که ریسک پارگی رحم پایین باشد. پیش از تصمیمگیری در این مورد حتما باید با پزشکی متخصص صحبت نموده و ایشان را در جریان جراحیهای رحمی که در گذشته انجام دادهاید بگذارید.
چه زمان باید از پزشک کمک بگیریم؟
متاسفانه پاره شدن رحم بهحدی جدی و خطرناک است که ممکن است در صورت شدید بودن مرگ مادر و جنین را بهدنبال داشته باشد. اگر پیشتر عمل سزارین یا هر نوع جراحی دیگری بر رحم خود انجام دادهاید، به پزشکی حرفهای مراجعه کنید و این مورد را با ایشان در میان بگذارید تا درصورت صلاحدید ایشان، زایمان خود را بهصورت سزارین انجام دهید.
بهترین راه پیشگیری از پارگی رحم
در طول این نوشته به مهمترین علل و علائم پارگی رحم پرداختیم. جهت پیشگیری از این عارضه حتما به پزشکی مجرب و حرفهای مراجعه نمایید و با توجه به شرایط خود مشورت بگیرید که کدام روش زایمان (طبیعی یا سزارین) برایتان مناسب تر است.
سوالات متداول
۱. آیا بعد از پارگی رحم جنین میتواند زنده بماند؟
در صورت انجام اصولی و دقیق مراقبتهای فوری و اورژانسی احتمال زنده ماندن جنین وجود دارد.
۲. پس از عمل ترمیم چه مدت زمانی برای بهبود فرد لازم است؟
حداقل ۴ تا ۶ هفته زمان نیاز است.
۳. آیا بعد از پارگی رحم میتوان مجددا بچهدار شد؟
بستگی به شدت پارگی رحم دارد. بسیاری بانوان پس از پاره شدن رحم بارداری و زایمانهای موفقی را تجربه میکنند اما اگر عمل هیسترکتومی )برداشتن رحم) انجام شود، امکان بارداری نیست.



